Çıkma radyatör alınır mı, alırken neye bakılır?

Evet, çıkma radyatör alınabilir ve bunun somut bir dayanağı var: radyatör hareketli parçası olmayan, dışarıdan incelenebilen ve satın almadan önce basınç testiyle sızdırmazlığı doğrulanabilen bir parçadır. Radyatörcü tezgâhında ağızlar kapatılıp gövdeye hava basıncı verilir, radyatör suya daldırılır ve kaçak varsa kabarcık olarak görünür. Bu test birkaç dakika sürer ve çıkma alımın en büyük belirsizliğini ortadan kaldırır.

Yine de radyatörde çıkma kararı, diğer parçalardan farklı iki soruyla başlar. Birincisi, hararetin gerçekten radyatörden gelip gelmediğidir; ikincisi, aynı parayla sıfır yan sanayi radyatör ya da kendi radyatörünüzün onarımının daha mantıklı olup olmadığıdır. Yaygın modellerde yan sanayi radyatör kolay bulunduğu için çıkma radyatör en çok üretimi bitmiş, az bulunan ya da şanzıman soğutuculu gibi özel sürümlerde öne çıkar.

Karar sırası

• Hararetin sebebi radyatör mü? Termostat, fan, devirdaim ve conta elendi mi?
• Arıza tamir edilebilir mi? Plastik hazne çatlağı veya nipel kırığı radyatörcüde onarılabilir mi?
• Araç klimalı mı, otomatik şanzımanlı mı? Radyatör bu sürüme mi ait?
• Sıfır yan sanayi alternatifi var mı, çıkma ile arasındaki fark güvenceye değiyor mu?
• Parça basınç testiyle mi satılıyor, garanti ve iade koşulu yazılı mı?

İlk sorunun cevabı belirtilerde saklı. Hangi hararet belirtisinin termostata, fana, devirdaime ya da radyatöre işaret ettiğini araba hararet yapması sebepleri yazısında adım adım ayırdık; özellikle üst hortum testi ve fan kontrolü, radyatör almadan önce yapılması gereken ilk iki ucuz kontroldür.

Çıkma radyatör, hararetin kaynağı radyatör değilse ya da radyatör basit bir onarımla kurtarılabiliyorsa yanlış harcamadır. En pahalı hata ise soğutma suyunda yağ varken radyatör değiştirmektir: kirlilik giderilmeden takılan yeni radyatör de aynı yağla kirlenir.

Suda yağ görüldüğünde mesele radyatörü aşar; hararetin motorda bıraktığı hasarın boyutu ortaya çıkmadan parça almak erken olur. Hasar contada kalmadıysa rektefiye mi çıkma motor mu yazısındaki karar çerçevesi devreye girer; radyatör seçimi o kararın arkasından gelir.

Radyatörde en güvenilir eşleşme OEM parça kodudur; marka, model ve yıl tek başına yetmez. Aynı modelin klimalı ve klimasız, manuel ve otomatik şanzımanlı, farklı motor seçenekli sürümlerinde çekirdek ölçüsü, hortum çıkışlarının yönü ve bağlantı noktaları değişebilir. Görünüşte aynı duran iki radyatörden biri yerine oturup diğeri oturmayabilir.

Termik müşür ve fan kumandası

Bazı araçlarda fanı radyatör haznesine vidalanan termik müşür (fan termik şalteri) devreye sokar; daha yeni araçlarda fanı motor kontrol ünitesi, soğutma suyu sıcaklık sensöründen aldığı bilgiye göre yönetir. Çıkma radyatör alırken aracınızdaki sistemin hangisi olduğunu bilin: müşür yuvası olan bir radyatöre müşürsüz radyatör, ya da tersi, takılamaz. Müşür de sıcaklığa bağlı çalışan bir aşınma parçası olduğu için çıkma radyatörle birlikte gelenin yerine yenisini takmak mantıklıdır.

Kodun araç ve parça üzerinde nerede arandığını OEM kodu nerede yazar yazısında anlattık. Radyatörde etiket genellikle haznenin üst kenarında veya yan yüzünde durur; sökülmüş radyatörünüzün etiketini net fotoğraflamak eşleşme sorusunu çoğu zaman tek mesajda bitirir.

“Çıkma klima radyatörü” diye aranan parça kondenserdir ve motor radyatörüyle aynı parça değildir. Kondenser motor radyatörünün önünde durur, içinden soğutma suyu değil klima gazı geçer ve görevi kompresörün sıkıştırdığı gazı soğutmaktır. İki parça yan yana durduğu ve benzer görünen bir petekleri olduğu için karıştırılıyor.

• Kondenser değiştiğinde klima devresi açılır; devre vakumlanır, gaz ve yağ yeniden doldurulur.
• Çoğu sistemde kurutucu filtre de yenilenir; bazı araçlarda bu filtre kondenserin içine entegredir.
• Kondenserde sızdırmazlık, motor radyatöründen farklı olarak klima ustasının gaz devresi testiyle doğrulanır.
• Önde hasar alan araçlarda iki parça birlikte zarar görebilir; ikisinin kodu ayrı ayrı aranmalıdır.

Klima soğutmuyorsa sebep kondenserden çok daha önce gaz kaçağında, fan devresinde ya da kompresör kavramasında olabilir. Bu ayrımı araç kliması soğutmuyor yazısında sırayla anlattık; kondenser almadan önce o eleme sırasını izlemek gereksiz bir gaz dolumu masrafını önler.

Çıkma radyatörde kontrolün merkezi basınç testidir; gözle yapılan kontroller bu testi tamamlar. Aşağıdaki adımların çoğu parça elinize geçmeden, satıcıdan fotoğraf ve test sonucu isteyerek de yürütülebilir.

1. 1

   Basınç testini isteyin

   Radyatörün ağızları kapatılıp hava basıncı verilmeli ve suya daldırılarak ya da köpüklü sıvıyla kaçak aranmalı. Test yapılmamışsa yapılmasını isteyin; satıcı kabul etmiyorsa parçayı bir radyatörcüye test ettirme şartıyla alın.
2. 2

   Etiketi ve ölçüyü karşılaştırın

   Etiketteki kodu, çekirdek ölçüsünü ve hortum çıkışlarının yerini sökülen radyatörünüzle yan yana koyun. Otomatik şanzımanlı araçta şanzıman yağı rakorlarının varlığını ve tipini ayrıca doğrulayın.
3. 3

   Kanatçıklara bakın

   Petekteki ince kanatçıklar ezik, yatık ya da çürümüş olmamalı. Parmakla dokunulduğunda toz gibi dökülen kanatçık, peteğin ömrünü tamamladığını gösterir. Küçük bir alandaki yatıklık düzeltilebilir; geniş ezikler hava akışını kalıcı olarak keser.
4. 4

   İç tarafı ve tıkanıklığı kontrol edin

   Hortum ağızlarından içeri bakın: kahverengi tortu, kireç, jöle kıvamında birikinti ya da yağ izi olmamalı. Petek içten tıkalıysa dışarıdan sağlam görünse de suyu yeterince soğutmaz. Akış testi veya yıkama sonrası kontrol isteyebilirsiniz.
5. 5

   Hazneleri ve birleşim yerlerini inceleyin

   Plastik haznelerde kılcal çatlak, haznenin petekle birleştiği kenarda beyazlamış ya da kabuklaşmış antifriz izi olmamalı. Bu iz, geçmişte bir sızıntı olduğunu gösterir.
6. 6

   Nipelleri, yuvaları ve tapayı kontrol edin

   Hortum nipelleri, tahliye tapası, sensör veya müşür yuvası ve montaj pimleri kırık ya da çatlak olmamalı. Kırık bir montaj pimi radyatörün titreşimle zarar görmesine yol açar.
7. 7

   Geçmişini ve garantisini sorun

   Radyatör hangi araçtan söküldü, araç önden hasar aldı mı, onarım veya yama gördü mü? Garanti süresini ve iade koşulunu satıştan önce yazılı alın.

Satıcıya bu soruları hangi sırayla soracağınızı hazır bir kalıpla görmek isterseniz parçacıya fiyat sorma şablonu yazısındaki mesajı radyatör için de kullanabilirsiniz. Aracınızın markasına göre çıkma olarak aranan soğutma parçalarını ise çıkma parça sayfalarında görebilirsiniz.

Çıkma radyatörün fiyatını radyatörün tipi, aracın yaygınlığı ve sıfır yan sanayi alternatifinin varlığı belirler. Rakam araca ve parçanın durumuna göre değiştiği için burada fiyat vermiyoruz; teklifleri karşılaştırırken aşağıdaki faktörlerin aynı olduğundan emin olun.

Çıkma radyatör takılırken soğutma devresinin geri kalanı da elden geçirilmelidir; aksi hâlde sağlam radyatör eski devrenin tortusuyla kısa sürede tıkanır ya da yaşlı bir hortum ilk ısınmada patlar. Radyatör değişimi, soğutma sisteminin bakımını yapmak için doğal bir fırsattır.

• Soğutma sıvısı: araca uygun tip ve karışımla yenilenir; farklı tip antifrizler karıştırılmaz. Eski sıvı tortulu veya yağlıysa devre önce yıkanır.
• Termostat: radyatör değişiminde sökülmesi kolaylaşan, ucuz ve hararetin en sık şüphelilerinden biri olan parçadır; yaşlıysa birlikte yenilenmesi mantıklıdır.
• Hortumlar ve kelepçeler: sertleşmiş, şişmiş ya da çatlamış hortumlar yeni radyatörün sızdırmazlığını boşa çıkarır.
• Radyatör veya genleşme deposu kapağı: sistem basıncını kapak tutar; yorulmuş kapak sağlam radyatöre rağmen sıvı kaybettirir.
• Fan termik müşürü veya sıcaklık sensörü: radyatörle birlikte gelen yaşlı parça yerine yenisi takılır.
• Şanzıman yağı hatları: otomatik şanzımanlı araçta rakor contaları yenilenir, montaj sonrası şanzıman yağı seviyesi kontrol edilir.
• Hava alma: dolumdan sonra devrenin havası usulüne göre alınır; hava kalan devre yeni radyatörle de hararet yapar.

Aşağıdaki maddelerden biri varsa fiyat ne kadar uygun olursa olsun radyatörden vazgeçin; radyatörde risk basınç testiyle ortadan kaldırılabildiği hâlde kaldırılmamışsa gereksizdir.

• Satıcı basınç testi yapmayı ya da yaptırmayı kabul etmiyor.
• Kanatçıklar geniş alanda ezik veya dokunulduğunda dökülüyor.
• Hazne kenarında beyaz, kabuklu antifriz izi ya da kılcal çatlak var.
• İç tarafta yağ, jöle kıvamında birikinti veya yoğun tortu görülüyor.
• Haznede yapıştırıcı, epoksi veya plastik kaynak yaması var.
• Otomatik şanzımanlı aracınıza şanzıman soğutucusuz radyatör “uyar” diye öneriliyor.
• Radyatör önden ağır hasar almış bir araçtan söküldü ve montaj pimleri kırık.
• Garanti ve iade koşulu yazılı verilmiyor.

Parçayı yerinde görüp test ettirmek istiyorsanız esnaf dizininden oto çıkma ve radyatör işletmelerini parça tipine göre listeleyip test sonucunu doğrudan işletmeden isteyebilirsiniz. Etiket fotoğrafını ve aracın donanım bilgisini parça talebi formuna eklemek ise “uyar mı” sorusunu yazışmadan önce cevaplatır.