Çıkma silindir kapağı alınır mı, alırken neye bakılır?

Evet, çıkma silindir kapağı alınabilir; ama bu parçada “alınır” cevabı tek bir şarta bağlıdır: test. Silindir kapağının en büyük riski gözle görülmeyen çatlaktır ve bu çatlak rektefiyede yapılan basınç ve çatlak testiyle satın almadan önce ortaya çıkarılabilir. Yüzeyin düzlemliği de cetvel ve sentille birkaç dakikada ölçülür. Test sonucu görülmeden alınan kapak, motoru kurtarmak yerine aynı arızayı başka bir kapakla tekrarlatabilir.

Kapak çoğu zaman iki olayın bedelini öder: hararet ve kopan triger. Hararette kapak ısınıp çarpılır ya da çatlar; trigeri kopan girişimli motorlarda ise supaplar pistonlara çarpıp eğilir. Bu iki senaryonun kapağa etkisi farklıdır ve çıkma kapak kararını da farklı yönlere iter.

Karar sırası

• Kendi kapağınız kurtarılabilir mi? Çatlak var mı, çarpılma sınır içinde mi, yalnızca supaplar mı eğik?
• Arızanın sebebi giderildi mi? Hararetin kaynağı ya da triger kopmasının nedeni belli mi?
• Çıkma kapak birebir aynı motor koduna mı ait?
• Komple mi boş mu? İçinde ne var, ne yok?
• Çatlak ve basınç testi yapıldı mı, düzlemlik ölçüldü mü, garanti yazılı mı?

Kapak kararı, motorun bütününe ilişkin kararın bir alt basamağıdır. Blokta ya da pistonlarda da hasar varsa kapak değiştirmek yetmeyebilir; rektefiye mi çıkma motor mu yazısındaki çerçeve, yalnızca kapağın mı yoksa motorun mu ele alınacağını belirlemek için başlangıç noktasıdır.

Çıkma silindir kapağı, kendi kapağınız onarılabiliyorsa ya da arızanın sebebi hâlâ duruyorsa yanlış harcamadır. Kapak, motoru bozan olayın sonucu olarak değiştiğinde sebep giderilmezse yeni kapak da aynı yoldan gider.

Hararetin hangi parçadan geldiğini bulmanın sırasını araba hararet yapması sebepleri yazısında, kopan trigerin motorda neyi bozduğunu ve kapağın ne zaman sökülmesi gerektiğini ise triger kayışı koparsa ne olur yazısında anlattık. Kapak almadan önce hangi senaryoda olduğunuzu netleştirmek, doğru parçayı aramanın ilk adımıdır.

Silindir kapağında iki ayrı hasar türü vardır ve çıkma alımda ikisi farklı şekilde kontrol edilir: çatlak test ister, çarpılma ölçüm ister. Çatlak çoğu zaman kapağı kullanılamaz hâle getirir; çarpılma ise belli bir sınıra kadar taşlamayla düzeltilir.

Çatlak

Hararet görmüş kapaklarda çatlak en çok su kanalları ile yanma odası arasında, supap yuvalarının arasında ya da enjektör ve buji yuvalarının çevresinde oluşur. Kılcal çatlak çıplak gözle görülmeyebilir. Rektefiyede iki temel yöntem kullanılır:

• Basınç testi: kapağın su kanalları kapatılır, basınç verilir ve kapak ısıtılmış suya ya da köpüklü sıvıya bırakılarak kaçak aranır.
• Çatlak testi: yüzeye uygulanan özel sıvı veya manyetik yöntemle yüzeydeki kılcal çatlaklar görünür hâle getirilir; yöntem kapağın malzemesine göre seçilir.

Çarpılma ve taşlama

Aşırı ısınan kapak çarpılır ve conta yüzeyi düzlüğünü kaybeder. Hafif çarpılma taşlanarak (planya) düzeltilir; ancak her motorun üreticinin belirlediği bir alt sınırı vardır. Bu sınır aşıldığında yanma odası küçülür, sıkıştırma yükselir ve girişimli motorlarda supap ile piston arasındaki pay daralır. Bazı motorlarda üretici kapak taşlamaya izin vermez ya da taşlama sonrası kalın conta seçeneği sunar; dizel motorlarda conta kalınlığı ayrıca piston çıkıntısına göre seçilebilir.

Çıkma silindir kapağı iki şekilde satılır ve fiyat karşılaştırması bu ayrım bilinmeden yapılamaz. Boş kapak yalnızca döküm gövdedir; komple kapakta gövdenin üzerindeki hareketli parçalar da bulunur. Hangisinin size uygun olduğunu kendi kapağınızdaki parçaların durumu belirler.

Birçok motorda eksantrik yatak kepleri kapakla birlikte işlenir ve birbirleriyle eşleşik kabul edilir; başka bir kapağın kepi takılmaz. Komple kapak alırken keplerin kendi kapağına ait olduğundan, boş kapak alırken ise keplerin gövdeyle birlikte geldiğinden emin olun. Kendi kapağınızdaki sağlam eksantrik ve iticileri boş kapağa aktarmak mümkündür, ancak bu işlem rektefiyede ölçü kontrolüyle yapılmalıdır.

Silindir kapağında güvenilir eşleşme, birebir aynı motor koduna ait olmaktır. Aynı hacimdeki ve hatta aynı modeldeki farklı motor kodlarında kapak; yanma odası, supap çapları, enjektör ya da buji yuvası, eksantrik profili ve sensör bağlantıları bakımından farklı olabilir. Görünüşte aynı duran iki kapaktan biri motora oturup motoru doğru çalıştırmayabilir.

• Motor kodu bloktan okunur; ruhsattaki motor numarası ile motor kodu aynı şey değildir.
• Kapağın döküm üzerindeki parça numarası kendi kapağınızınkiyle karşılaştırılır.
• Emisyon seviyesi farklı sürümlerde enjektör, kızdırma bujisi veya EGR bağlantısı değişebilir.
• Değişken supap zamanlaması olan ve olmayan sürümlerin kapakları farklıdır.
• Eksantrik konum sensörü yuvası ve tetik tekerleği aracınızdakiyle aynı olmalıdır.

Motor kodunun nereden okunduğunu ve neden kasa adına güvenilmediğini çıkma motor kasa uyumu yazısında ayrıntılı anlattık; aynı mantık kapak için de geçerlidir. Kodu bulduktan sonra aracınızın markasına göre çıkma olarak aranan motor parçalarını çıkma parça sayfalarında görebilirsiniz.

Çıkma silindir kapağında kontrolün merkezi rektefiye testidir; gözle yapılan kontroller bu testi tamamlar. Aşağıdaki adımların bir kısmını satıcıdan fotoğraf ve test sonucu isteyerek uzaktan da yürütebilirsiniz.

1. 1

   Çatlak ve basınç testini isteyin

   Kapağın rektefiyede basınç ve çatlak testinden geçmesini isteyin. Test yapılmamışsa kapağı sizin seçtiğiniz bir rektefiyeye test ettirme şartıyla alın; test sonucunun yazılı ya da fotoğraflı olmasını isteyin.
2. 2

   Düzlemliği ve yüksekliği ölçtürün

   Conta yüzeyi cetvel ve sentille birkaç yönde ölçülmeli. Kapağın toplam yüksekliği ölçülüp üretici sınırıyla karşılaştırılmalı; daha önce taşlandıysa kalan pay sorulmalı.
3. 3

   Kodu ve sürümü eşleştirin

   Döküm üzerindeki parça numarasını ve motor kodunu kendi motorunuzla karşılaştırın. Enjektör, buji, sensör ve zamanlama donanımının aynı olduğunu doğrulayın.
4. 4

   Neyin dâhil olduğunu yazdırın

   Komple kapakta supap, yay, keçe, eksantrik, itici ve kep durumunu; boş kapakta keplerin gövdeyle birlikte gelip gelmediğini yazılı isteyin.
5. 5

   Yüzeyleri ve yuvaları inceleyin

   Yanma odalarında aşırı karbon, erime ya da darbe izi; supap yuvalarında oyuk; eksantrik yataklarında çizik; dişli deliklerde yalama olmamalı.
6. 6

   Geçmişini ve garantisini sorun

   Kapak hangi araçtan söküldü, o motor hararet gördü mü, kapak daha önce taşlandı mı? Garanti süresini ve iade koşulunu satıştan önce yazılı alın.

Satıcıya bu soruları tek mesajda sormanın kalıbını parçacıya fiyat sorma şablonu yazısında bulabilirsiniz. Motor kodu ve test isteğiyle birlikte parça talebi formuna yazılan bir kapak arayışı, uyum ve test sorularını ilk yanıtta cevaplatır.

Çıkma silindir kapağının fiyatını kapağın içeriği, motorun tipi ve kapakla birlikte gelen güvence belirler. Rakam motora ve parçanın durumuna göre değiştiği için burada fiyat vermiyoruz; teklifleri karşılaştırırken aşağıdaki faktörlerin aynı olduğundan emin olun.

Silindir kapağı değişiminde bazı parçalar tekrar kullanılmaz ve bu liste kapak fiyatından bağımsız olarak hesaba katılmalıdır. Sağlam bir çıkma kapak, eski conta ya da esnemiş cıvatayla takıldığında ilk ısınmada sızdırabilir.

Kapak hararet yüzünden değişiyorsa soğutma sisteminin geri kalanı da elden geçirilmelidir. Radyatör tarafında yenileme gerekiyorsa çıkma radyatör alınır mı yazısındaki basınç testi ve eşleşme kontrolleri, kapakla birlikte alınacak soğutma parçaları için de geçerlidir.

Aşağıdaki maddelerden biri varsa fiyat ne kadar uygun olursa olsun kapaktan vazgeçin. Silindir kapağında risk testle ortadan kaldırılabilir; test yapılmadan alınan kapak ise işçiliğin tamamını kumara bağlar.

• Satıcı çatlak ve basınç testi yapmayı ya da yaptırmayı kabul etmiyor.
• Conta yüzeyinde oyuk, korozyon veya darbe izi var; düzlemlik ölçülmemiş.
• Kapağın daha önce kaç kez taşlandığı bilinmiyor ve yüksekliği ölçülmemiş.
• Yanma odasında erime veya supap yuvasında çatlak izi görülüyor.
• Motor kodu ya da döküm numarası aracınızınkiyle tutmuyor, “bu da olur” deniyor.
• Eksantrik yatakları çizik ya da kepler kapağa ait değil.
• Kendi motorunuzda hararetin sebebi ya da triger kopmasının nedeni hâlâ belli değil.
• Garanti ve iade koşulu yazılı verilmiyor.

Parçayı yerinde görüp rektefiyeye test ettirmek istiyorsanız esnaf dizininden oto çıkma ve rektefiye işletmelerini şehir ve parça tipine göre listeleyip test sonucunu doğrudan işletmeden isteyebilirsiniz.